Wyróżnienie - praca nr 36

Architektura to zamrożona muzyka
Goethe

Architektura i Muzyka zieją się i trwają odmiennie, inaczej przedstawia się w nich aspekt czasu, ale posługują się tym samym językiem - matematyką. Obydwie sztuki, w procesie tworzenia dotykają najgłębszych pokładów abstrakcji. Na koniec, jedna materializuje się a druga po prostu dzieje się. Choć odbierane przez różne zmysły podobny ślad pozostawiają po sobie, pozostają w umyśle odbiorcy i przywoływane są nawet bez ponownego odtworzenia. Muzyka posiada jednak przewagę. Zmysł, który ją odbiera jaskrawo wyczuwa dysonanse i fałsze pozwalając stwierdzić występowanie harmonii bądź jej brak niemal każdemu. Dysonanse czy też harmonię w architekturze czują nieliczni. Prezentowana koncepcja podejmuje poruszone wyzwania.

KONCEPCJA URBANISTYCZNA , ARCHITEKTONICZNA I FUNKCJONALNA

Tragiczne losy Szczecina unicestwiły gmach Domu Koncertowego ale również przedwojenny kontekst urbanistyczny. Niegdyś Konzerthaus był elementem współtworzącym Augustastr. (ulicę Małopolską) i na nim kończyła się zabudowa wschodniej strony Grabowerstr. (ulicy Jana Matejki). Obecnie przed gmachem policji i miejscem lokalizacji Filharmonii w miejscu dawnej zabudowy znajduje się skwer. Na gmachu Filharmonii zaczynać się będzie ale i kończyć zabudowa wschodniej strony ul. Jana Matejki. Kontekst historyczny podpowiada dobudowanie się do gmachu policji, kontekst obecny wręcz przeciwnie, każe szukać elementów wolnostojących w mocno zazielenionym obszarze. Ranga obiektu również predestynuje go do niezależnej lokalizacji. Na przeszkodzie temu stoi szczytowa ściana budynku policji. Pozostawienie jej jako odsłoniętej przeczyłoby logice tego miejsca.

Przyjęte rozwiązanie urbanistyczne jest odpowiedzią na zasadniczy problem, czy projektować budynek wolnostojący, czy wiązać go z istniejącą zabudową. Budynek zaprojektowano poprzez wyodrębnienie z bryły gmachu Filharmonii dwóch elementów oddzielonych od siebie szeroką fugą. Wąski element, kryjący w sobie pomieszczenia pomocnicze styka się z istniejącą zabudową i odpowiedzialny jest za formalną kontynuacje, dostosowując się rytmem i wysokością. Drugą część, szerszą i wyższą, dzięki fudze uwolnioną od pierwszej - pomocniczej, niemal w całości wypełniono funkcją podstawową - salami koncertowymi, foyer, kuluarami. To formalne zamknięcie kwartału. Taka segregacja funkcji wzmacnia znaczenie podstawowej części obiektu, otwiera przed nią możliwości uwolnienia się od konsekwencji lokalizowania pomieszczeń pomocniczych i administracyjnych w bezpośrednim sąsiedztwie sal koncertowych. Zapewnia wgląd w przestrzeń Filharmonii ze wszystkich stron jej ekspozycji. Pozwala również na komunikację wizualną wnętrza z przestrzenią miejską. Przyjęta koncepcja wpływa niewątpliwie na silne związanie miasta z jej domem koncertowym.

Strefowanie budynku poprzez wyodrębnienie części koncertowej i pomocniczej pozwala na czytelne i praktyczne wydzielenie strefy dostaw, wjazdu do parkingu, wjazdu dla służb porządkowych. Wpływa to na logiczne grupowanie pomieszczeń ze względu na ich przeznaczenie.

Układ funkcjonalny Filharmonii jest również odzwierciedleniem przyjętego sposobu dostępu do sal publiczności oraz artystów. Publiczność zapełnia przestrzeń przyziemia poprzez pełnej wysokości korytarz wejściowy zakończony z jednej strony wejściem od ul. Małopolskiej z drugiej zaś schodami i dźwigiem zapewniającymi wejście z przestrzeni parkingu podziemnego. Artyści, których garderoby zlokalizowano w odrębnej części obiektu, a sale prób w przestrzeni łączącej obydwie części, docierają do sal z przeciwnej niż publiczność strony. Obydwa strumienie spotykają się i równoważą w salach koncertowych. Te dwa kierunki napływu do sal zadecydowały o osiowości struktury uwolnionej części koncertowej. Oś symetrii przebiegająca przez obydwie sale kontynuowana jest w foyer, kuluarach, lokalizacji szatni i toalet i w dwukondygnacyjnej kawiarni i rozwiązaniu komunikacji pionowej.

Przyjęte rozwiązania przestrzenne maja służyć wykreowaniu odpowiedniej dla kontaktu ze sztuką oprawy. Wysokie, przenikające się przestrzenie, wgląd w odległe części obiektu, widoki na atrakcyjną przestrzeń miejską (po zmierzchu podświetlaną), niemal klasyczne schody, wszystko to wpływa na atmosferę niewymuszonej elegancji, w której dobrze się odnajdą melomani z każdej sfery. Wszechobecny widok (również z zewnątrz) bryły mieszczącej salę koncertową przypomina o podstawowym przeznaczeniu obiektu. Poziom dachu nad bryłą Filharmonii zaczyna się na poziomie szczytu budynku policji i stale wspina się osiągając swe apogeum nad foyer, tworząc przestrzeń o nietypowych proporcjach.

Sale koncertowe usytuowane są nad sobą. Dzięki odpowiedniej izolacji akustycznej korzystanie z nich może odbywać się równocześnie. Usytuowanie takie posiada wiele zalet funkcjonalnych i ekonomicznych: wspólna dla obydwu sal strefa dojścia dla artystów, wspólny magazyn instrumentów, krótka droga instalacji wentylacji mechanicznej, łatwość w segregacji publiczności to tylko te niektóre. Lokalizacja Sali Kameralnej na poziomie przyziemia dzięki łatwemu dojściu pozwala na przyjazne korzystanie z niej bez potrzeby penetrowania pozostałej części filharmonii; ma to znaczenie np. przy organizowaniu koncertów dla szkół.

FASADY

Fasady są odzwierciedleniem przyjętej zasady architektonicznej. Ich wysokość rośnie wraz ze wzrostem rangi kryjących się za nimi pomieszczeń. Nachylenie linii podziału na przeszklony cokół i bardziej materialny korpus nie jest przypadkowe i odpowiada nachyleniu podłogi i stropu Sali koncertowej. Konstrukcja fasad ponad przeszklonym cokołem jest dwuwarstwowa. Pierwsza warstwa to fasada przeszklona (kontynuacja cokołu). Druga warstwa to perforowana struktura wykonana z blachy typu corten. Zmienny rysunek zagięć kreuje płaszczyzny o różnej przezierności. Maksymalna transparentność pojawia się na fasadach przylegających do foyer. Przyjęta struktura fasad pozwala na zastosowanie ich na część kryjącą garderoby zapewniając wymaganą ilość światła dziennego. Rdzawy kolor cortenu współbrzmi z cegłą gmachu policji. Piony podziałów są kontrapunktem dla poziomych warstw cegieł. Te lapidarne fasady dzięki swej przezierności zapewniają uczestnictwo elementów wnętrza Filharmonii w odbiorze całego utworu. Wzbogacone są widoczną strukturą stropów i galerii, kolorem eksponowanej z zewnątrz bryły Sali Koncertowej. Fasady rezonują ze wszystkimi elementami składającymi się na kompozycję Filharmonii, zapewniają jej należny prestiż wynikający z funkcji.

WENTYLACJA I KLIMATYZACJA

Problemy wentylacji i klimatyzacji ich sposobu rozprowadzania i poziomu hałasu, który wydzielają jest kluczowy dla Filharmonii. Z tego powodu temu tematowi poświęcono w opisie szczególne miejsce.

Sala duża, sala kameralna, foyer i komunikacja
Sala koncertowa posiada szczególną charakterystykę obciążenia cieplnego niemalże niezależną od parametrów termicznych powietrza zewnętrznego. Wynika to z faktu, że podstawowe zyski ciepła pochodzą od przebywających w sali ludzi i oświetlenia, a zyski od nasłonecznienia i temperatury zewnętrznej ze względu na brak okien są bardzo małe. W związku z tym również w okresie zimowym przy pełnym obciążeniu sali istnieje konieczność odprowadzania zysków ciepła i nawiewania powietrza o temperaturze niższej niż panująca w sali. W okresie zimowym przy częściowym zapełnieniu sali istnieje z kolei konieczność dogrzewania sali nawiewanym powietrzem.
W związku z powyższym dla sali dużej, sali kameralnej z kuluarami, foyer i części komunikacji projektuje się układy klimatyzacji centralnej z ogrzewaniem powietrznym w oparciu o zblokowane centrale nawiewno-wyciągowe z regeneratorem ciepła. Ze względu na dużą ilość powietrza nawiewanego i konieczność oszczędności energii cieplnej i chłodniczej w centralach przewidziano regenerator krzyżowy oraz pompę ciepła (np. centrale DanX). Dzięki zmiennemu stopniowi recyrkulacji będzie możliwe bardzo szybkie nagrzewanie lub ochłodzenie sal widowiskowych.
Ze względu na duże wysokości sal i trudności z uzyskaniem równomiernego rozkładu temperatur w strefie przebywania ludzi przy chłodzeniu i ogrzewaniu powietrznym proponuje się rozpływ powietrza sprawdzony w wielu światowych filharmoniach. Nawiew odbywać się będzie poprzez specjalne podłogowe nawiewniki wirowe a wyciąg natomiast wywiewnikami umieszczonymi w różnych punktach wysokościowych sali. Nawiewniki podłogowe z wirowym kierunkiem wypływu powietrza charakteryzują się znacznym stopniem indukcji powietrza i równomiernym rozkładem temperatury w strefie przebywania ludzi. Zostaną one zamontowane w stopniach pod fotelami. Pod posadzką wykonana zostanie ciśnieniowa komora rozprężna, do której doprowadzane będzie powietrze klimatyzowane. Dla sceny przewidziano nawiewniki dyszowe kierujące świeże powietrze bezpośrednio w ten rejon. W pomieszczeniach Foyer, kuluarach oraz komunikacji nawiew realizowany będzie za pomocą nawiewników wirowych i nawiewników szczelinowych. Wyciąg natomiast realizowany będzie wywiewnikami umieszczonymi w przestrzeni stropów podwieszanych.

Zalety przyjętego systemu klimatyzacji to:
- zapewnienie właściwych parametrów hydrotermicznych, pozwalających utrzymać warunki komfortu cieplnego całej sali,
- mała bezwładność cieplna, pozwalająca na bardzo szybkie nagrzanie bądź ochłodzenie sali po okresie przerwy,
- zastosowanie nawiewu bezpośrednio w strefę przebywania ludzi oraz praca w większości na powietrzu świeżym zapewnią bardzo dobre samopoczucie osób,
- dzięki zastosowaniu systemu odzysku ciepła oszczędności energii cieplnej w okresie zimowym i chłodniczej w okresie letnim sięgają 65-70%

Komunikacja w części administracyjnej
Sale prób, garderoby, salonik
Administracja, sala konferencyjna
Ze względu na sporą ilość powietrza nawiewanego i oszczędności energii przewiduje się dla tej grupy pomieszczeń zastosowanie zblokowanych central wentylacyjnych z regeneracyjnymi wymiennikami krzyżowymi. Ogrzewanie pomieszczeń w okresie zimowym zapewni instalacja centralnego ogrzewania konwekcyjnego. Powietrze nawiewane będzie za pomocą, anemostatów nawiewnych, szczelin kierunkowych lub nawiewników wirowych.

Kawiarnia
Ze względu na dużą ilość powietrza nawiewanego, duże zyski ciepła i konieczność oszczędności energii przewidziano zblokowaną centralę nawiewno-wyciągową z krzyżowym regeneratorem ciepła i pompę ciepła ( np. centrala DanX). Dzięki zmiennemu stopniowi recyrkulacji będzie możliwe bardzo szybkie nagrzewanie lub ochłodzenie sali i dostosowanie trybu pracy do ilości osób. Ogrzewanie dyżurne pomieszczenia w okresie zimowym zapewni instalacja centralnego ogrzewania konwekcyjnego. Powietrze nawiewane będzie za pomocą nawiewników wirowych.

Klimatyzacja wybranych pomieszczeń (schładzanie powietrza)
Wybrane pomieszczenia, które zgodnie z życzeniem inwestora wymagać będą zastosowania klimatyzatorów, zostaną wyposażone w odpowiednie urządzenia. W tym celu przewiduje się system ochładzania powietrza w okresie letnim bazujący na układach z bezpośrednim odparowaniem typu VRV z możliwością podłączenia wielu klimatyzatorów wewnętrznych do jednego skraplacza (klimatyzatory ścienne lub kasetonowe).Klimatyzatory zasysać będą powietrze z pomieszczenia i po ochłodzeniu w chłodnicy nawiewać je ponownie. W ten sposób następować będzie odprowadzanie zysków ciepła od wewnętrznych źródeł i od nasłonecznienia.

Pomieszczenia magazynowe, toalety
Dla tej grupy pomieszczeń przewiduje się wentylację wyciągową opartą o wentylatory kanałowe. Napływ powietrza kompensacyjnego nastąpi z przyległych ciągów komunikacyjnych.

Wentylacja i oddymianie garaży
Dla poziomów garażowych "-2" i "-1" projektuje się nowoczesny system wentylacji strumieniowej typu "JET FAN" firmy Fläkt, w oparciu o osiowe wentylatory parkingowe oraz centralny wentylatory wyciągowy. System Fläkt wykorzystuje zjawisko tzw. "tłoka powietrznego". Idea polega na zastosowaniu wielu lokalnych wentylatorów typu zainstalowanych pod stopem parkingu, na całej jego powierzchni i sterujących przepływem powietrza. Można je wykorzystać do wytworzenia przepływu powietrza zarówno na niskim, jak i na wysokim poziomie.
Wentylatory "Jet foil" współpracują z głównym wentylatorem wyciągowym, zapewniającym usuwanie zanieczyszczeń w czasie wentylacji bytowej lub dymu z garażu w czasie pożaru. Wentylator ten zostanie zlokalizowany w wentylatorni na poziomie "-2". W normalnym trybie pracy bytowej wentylator pracować będzie na niskim biegu jako wentylacyjne urządzenia wyciągowe. Dla codziennej pracy wentylacji bytowej w garażu wykorzystane zostaną również wentylatory "Jet foil", pracujące na niskim biegu. Napływ powietrza kompensacyjnego dla wentylacji garażu odbywać się będzie swobodnie poprzez bramę garażową. Pionowy szacht oddymiania wykonany zostanie jako szczelny kanał żelbetowy.

Sterowanie, automatyczna regulacja
Kompleksowe sterowanie instalacjami klimatyzacyjnymi zapewnią systemy automatycznej regulacji i sterowania oparte o sterowniki mikroprocesorowe wraz z niezbędnymi modułami systemowymi. Wszystkie urządzenia automatyki będą fabrycznie sprawdzone, dostarczone i uruchomione wraz z centralami. Regulatory będą wyposażone w moduły komunikacyjne do pracy w systemie BMS.

Ochrona akustyczna
Pomieszczenie sali widowni charakteryzują się bardzo wysokimi wymaganiami pod kątem zachowania niskiego poziomu hałasu, pochodzącego od instalacji klimatyzacyjnych. Zgodnie z wymaganiami maksymalny dopuszczalny poziom ciśnienia akustycznego w tych pomieszczeniach powinien wynosić do 30dB(A). W celu zapewnienia właściwej ochrony akustycznej pomieszczeń przewiduje się wszystkie centrale ze ściankami z warstwą wykładziny tłumiącej, tłumiki przepływowe absorpcyjne z kulisami tłumiącymi, prowadzenie powietrza przewodami tłumiącymi wykonanymi z FIB - AIR profil M0, połączenia elastyczne na króćcach central. Dodatkowo w wentylatorniach przewiduje się wykładziny tłumiące na ścianach i suficie wykonane według operatu ochrony akustycznej.

BEZPIECZEŃSTWO POŻAROWE

- Budynek Filharmonii nie przekracza 25 m wysokości, traktuje się go jako średniowysoki (SW)
- Obiekt zaliczony jest do kategorii zagrożenia ludzi ZLI a dla części podziemnej PM i jako taki posiada odporność pożarową "B" dla ZL I ("C" - dla PM).
- Część podziemna (garaże i pomieszczenia techniczne i magazynowe) posiada instalację tryskaczową.
- Obiekt podzielono na pięć głównych stref pożarowych: 1. - garaż podziemny i pomieszczenia techniczne (maksymalna powierzchnia 2.500 m 2 powiększono o 100% ze względu na zastosowanie stałych urządzeń gaśniczych), 2. - sala kameralna, 3. - część nadziemna budynku głównego z wyłączeniem sali koncertowej, 4. - sala koncertowa, 5. - część nadziemna skrzydła pomocniczego. Żadna ze stref nie przekracza dopuszczalnej powierzchni (10.000 m 2 dla ZLI przy zastosowaniu oddymiania).
- długość przejść ewakuacyjnych - mniejsza niż 70 m - 40 m (wynikająca z przepisów dla ZL) + 20 m (z tytułu zastosowania oddymiania) + 10 m (ze względu na wysokość większą niż 5m) = 70 m
- długość dojść ewakuacyjnych - mniejsza od dopuszczalnej (70 m) z wykorzystaniem dwóch kierunków ewakuacji w tym również ucieczki do innej strefy. Szerokość dróg ewakuacyjnych i drzwi ewakuacyjnych zgodna jest z przepisami o ewakuacji.

EKONOMIKA

Dzięki podziałowi na część koncertową i część pomocniczą można w obiekcie łatwo wyodrębnić strefy o odmiennych standardach wykończenia, odmiennych parametrach wentylacji i klimatyzacji, odrębnych i zależnych od siebie w minimalnym stopniu systemach konstrukcyjnych (grupowanie pomieszczeń ze względu na obciążenia, rozpiętości, etc). Wpływa to na racjonalizację wydatków, skrócenie dróg instalacyjnych, ilości urządzeń i uszczelnień przeciwpożarowych.