| Szczecin
Miasto, o którym powinno się mówić
spontanicznie i emocjonalnie.
Dlaczego?
Posiada wiele walorów, nie do
końca zauważonych przez mieszkańców i Europejczyków.
A więc, położenie geograficzne
na nizinie szczecińskiej. W delcie rzeki rozdzielonej na Odrę i Regalicę, gdzie
na lewobrzeżu powstało prawie 770 lat temu miasto, a władali nim Słowianie i książęta
Piastowscy, potem władcy Prus.
Naturalne ukształtowanie obszarów miejskich
ma niepowtarzalny charakter bowiem na poziomie niewiele ponad 4 metrów n.p.m.
w obszarze rozlewisk następuje wyniesienie od 12 metrów, aż do 120 metrów n.p.m.
- Wzgórza Warszewskie.
Na prawobrzeżu rozciąga się pasmo gór Bukowych, gdzie
najwyższy punkt osiąga wysokość 120 m.
Naturalna zieleń z bardzo zróżnicowanym
drzewostanem, ciągnie się od Puszczy Wkrzańskiej i wkracza do miasta, gdzie już
ręka ludzka ukształtowała parki i kompleksy dendrologiczne, objęte opieką konserwatorską.
Osada, następnie miasto obejmowała niewielki obszar otoczony murami, a nastepnie
fortyfikacjami, które przetrwały do drugiej połowy XIX wieku.
Po wojnie francusko-pruskiej
(1873), król pruski zezwołił na rozbiórkę umocnień fortyfikacyjnych, trzymających
dotąd miasto w kleszczach i w następstwie tego nastapiła eksplozja rozwojowa miasta.
W kierunku południowo-zachodnim powstawały dzielnice mieszkaniowe o charakterze
willowo-pałacowym, w kierunku północnym wzdłuż Odry, rozwijał się przemysł stoczniowy
(Wulkan) i dzielnice robotnicze, w kierunku południowo-zachodnim, zabudowa mieszkalno-rolna,
obejmujaca dzielnicę - dzisiejszych Gumieniec. Na Międzyodrzu, głównie wyspie
Łasztowni powstały nabrzeża, magazyny portowe, rzeźnia i przetwórstwo rybne. Mimo
trudnych warunków gruntowych wybudowano tam kościół i budynki mieszkalne.
Uzyskane środki finansowe, z nałożonych na Francję kontrybucji, pozwoliły na stworzenie
reprezentacyjnych budowli i gmachów, usytuowanych w obszarze dzisiejszego centrum
oraz nad skarpami dawnego koryta rzeki Odry.
Studia projektowe prowadzone
przez radcę budowlanego Szczecina, uprzednio autora planu rozwoju Berlina, Jamesa
Hobrechta oraz jego następcy Konrada Kruhla złożyły się na wyraz architektoniczny
i niepowtarzalny układ przestrzenny miasta.
Względy inżynieryjne wymagały
wzmocnienia usuwiskowej skarpy, a co za tym idzie przyniosły rozwiązania nie mające
równych w Europie, poprzez utworzenie budowli, nazywanej dziś Wałami Chrobrego.
Rozwój miasta nastąpił w niebywale krótkim okresie, na przestrzeni 20-30 lat.
Można i powinno się mówić o młodości powstałego w szczególnie sprzyjających okolicznościach
miasta nacechowanego tak wielką dynamiką rozwojową.
Druga Wojna Światowa w
znacznej mierze odcisnęła swoje piętno na tkance miejskiej. Zniszczenia objęły
w głównej mierze dzielnice przyodrzańskie, Stare Miasto, stocznię, port i niektóre
zakłady przemysłowe. Okres powojenny tchnął nowe życie w przygaszone miasto.
Pierwsze lata powojenne - to okres odbudowy, głównie portu, przemysłu oraz stoczni,
które dały zatrudnienie napływającej ludności.
Wyższe uczelnie powstały już
na przełomie 1946/47 roku, ksztąłcąc architektów, inzynierów różnych specjalności.
Zaczęła działać filia poznańskiej uczelni Akademii Handlowej.
Powstały, chociaż
w zastępczych obiektach, teatry , kina, filharmonia i liczne obiekty użyteczności
publicznej.
Względy polityczne i międzynarodowe, dopiero po roku 1956 przywróciły
możliwość rozwoju budownictwa, głównie mieszkalnego.
Forma zabudowy z reguły
nie nawiązywała do charakteru nielicznych przykładów secesji oraz formy eklektycznej
ciągów elewacyjnych głównych ulic.
Szczecin w obszarze metropolitarnym, a
także w koncepcji aglomeracji szczecińskiej ma wielkie możliwości rozwojowe.
Przemawia za tym położenie geograficzne w Europie, połączenia transportowe, i
funkcje ponadregionalne Szczecina.
Porty Świnoujścia i Szczecina, zajmujące
w przeładunkach czołowe miejsce na Bałtyku, będą siłą napędową rozwoju miasta
i regionu. Szczecin zachwycał i nadal zachwyca nie tylko odmiennością układu
ulic, porządkiem przestrzennym i architekturą, ale również ukształtowaniem terenu.
Przejęty przez współczesne pokolenia układ przestrzenny miasta wraz z niepowtarzalną
architekturą, nakłada obowiązek pogłębiania wiedzy o tych wartościach, przywracania
zniszczonej tkanki miejskiej i renowacji zachowanej substancji. Podjęte w tym
kierunku działania są ciągle niewystarczające i stwarzają szczególny wymóg rozważnego
wykorzystywania nikłych środków finansowych i prowadzenia polityki przestrzennej
powstrzymującej dalszą degradację i naruszanie zachowanych jeszcze wartości kubaturowych
i urbanistrycznych. Arch. Juliusz Prandecki
| Lokalizacja
pawilonu
plac im.
Adama Mickiewicza | |
|  |
| |
