NOWA FILHARMONIA W SZCZECINIE
- I NAGRODA W KONKURSIE SARP
Nowy gmach
filharmonii winien nie tylko zapewnić optymalne możliwości działania samej instytucji,
lecz stać się jedną z charakterystycznych budowli miasta tworzących jego nowa
symbolikę przestrzenną. Stanie na miejscu przedwojennego domu koncertowego, tuż
obok komendy wojewódzkiej policji, przy ul. Małopolskiej i ul. Matejki. Obiekt
ma mieć dwie sale koncertowe: dużą (na co najmniej 800 osób) i kameralną z 300-osobową
widownią. Fundusze na budowę miasto chce zyskać z UE, a pieniądze na wkład własny
już zostały zapisane w Wieloletnim Planie Inwestycyjnym.
WERDYKT
JURY : Nagrodę główną przyznano za formę i atmosferę obiektu. To jest filharmonia.
To jest sztuka. Dynamika światła i cienia symbolizuje rozwój. Budynek mówi, że
jest to świątynia muzyki, która stanie się ikoną miasta i da siłę nowej architekturze
w Szczecinie - odczytanie werdyktu na
video.
I nagrodę otrzymał zespół Estudio Barozzi
Veiga z Barcelony, Hiszpania w składzie:
Fabrizio
Barozzi - główny projektant
Alberto Veiga - główny
projektant
Petra Jossen - współpraca autorska
Agnieszka Samsel - współpraca autorska
Tanja
Oppowa - współpraca
Antonio Pinto - współpraca
OPIS AUTORSKI
Szczecin jest jednym z największych i jednocześnie najciekawszych miast w
Polsce, niestety ten metropolitarny obszar był przez długie lata zaniedbywany
pod względem estetycznym. Teraz miasto staje przed swoją szansą wejścia do Europy
jako zupełnie odnowione, prężne, nie bojące się nowych wyzwań, otwarte na swoich
mieszkańców i turystów. Atutem Szczecina jest jego łagodny krajobraz. Miasto
malowniczo poprzecinane wodą rzek i jeziora nie przytłacza człowieka swoją skalą.
W głównym założeniu projektowym postanowiliśmy nie ograniczać się jedynie
do pustej przestrzeni przy ulicy Małopolskiej, jako obszar naszego działania obraliśmy
całe miasto. W procesie projektowym wybraliśmy się na poszukiwanie jego nowej
twarzy. Chcemy obudzić ducha tego lekko uśpionego miasta, stworzyć miejski symbol,
z którym mieszkańcy mogliby się identyfikować i za jego pomocą orientować w swojej
przestrzeni. Jednocześnie chcemy za pomocą kontrastu podkreślić to co nas w Szczecinie
najbardziej zachwyca.
Tak ważna i dostojna instytucja kulturalna jaką
jest filharmonia często służy jedynie niewielkiej części społeczności. Wiele osób
zna ją z zewnątrz niewiele od środka. My stworzyliśmy budynek, który w swoim przekazie
wychodzi na przeciw swojej publiczności, emanuje emocją, która ma zachęcić przysłowiowego
"zwykłego" przechodnia do uczestnictwa w rytuale odbywającym się w jego wnętrzu.
Nie jest on martwym, hermetycznym opakowaniem funkcji, posiada duszę, którą
jest muzyka. Jest ważnym wyznacznikiem w przestrzeni, integralną częścią miasta,
z którego się wywodzi i którego tkankę uzupełnia. W tym projekcie bardzo
ważne było dla nas odtworzenie dawnej tkanki, przywrócenie dawnej funkcji okaleczonemu
historią miastu, podkreślenie narożnika i jednocześnie zaakcentowanie kulturalnego
serca za pomocą spektakularnego budynku o dużym ładunku emocjonalnym. Nowy
obiekt doskonale wpisuje się w istniejący w mieście szlak turystyczny, uzupełnia
go, rewitalizuje i ożywia miasto. Jest to współczesna ikona, swoista nowa
katedra dla miasta.
POSZUKIWANIE FORMY
Miasto Szczecin, jak duża część północnej Europy, charakteryzuje
się ciężkimi budynkami, którym jednak towarzyszą ożywcze elementy w postaci pinakli,
wieżyczek, gotyckich przypór, manierystycznych zdobień. Nasza idea jest kontynuacją
historycznego dziedzictwa tego regionu i cech szczególnych zarówno w zabudowie
polskiej, jak i niemieckiej czy niderlandzkiej, po prostu europejskiej. Nasza
idea narodziła się z otaczającej przestrzeni, ze stromych dachów i wyraźnych pionowych
podziałów sąsiadujących budynków rezydencjonalnych, neogotyckich zdobień gmachu
policji, dostojeństwa i strzelistości szczecińskich kościołów, ciężkich klasycystyczne
budynków na Wałach Chrobrego, malowniczych wież i wieżyczek obecnych w całym mieście.
Jednocześnie te same referencje odnaleźliśmy w industrialnej architekturze
Szczecina, w jego dumie i sercu, w porcie, w stoczni, w długich, strzelistych
ramionach dźwigów, w dumnych masztach statków, które wbijają się w niebo nad miastem.
Bardzo ważne było dla nas znalezienie równowagi pomiędzy masą a wertykalnymi
strzelistymi elementami. (ilustracje 1,2,3,4)
Potraktowaliśmy
budynek Filharmonii Szczecińskiej jak instrument muzyczny sam w sobie. Tworzymy
go z elementów miasta, budując nowy żywy organizm, którego siłą i duszą jest przyciągająca
publiczność muzyka. Punktem wyjścia były dla nas organy, jeden z najważniejszych
w nim instrumentów muzycznych, które tak jak nasz budynek złożone są z wielu drobnych
elementów tworzących w sumie jedną perfekcyjną całość, doskonale współgrającą
z miejscem, w którym się znajdują. W swojej formie są one dla nas idealnym odzwierciedleniem
ekspresjonistycznych idei architektonicznych. Kształtując budynek wyszliśmy
od drobnych pionowych elementów, tworząc z nich następnie większe fragmenty, które
wspólnie tworzą jedną całość - jeden instrument. (ilustracje 5,6)
Kierowało nami ekspresjonistyczne myślenie o architekturze. Zastosowaliśmy
w projekcie bezpośrednie odniesienie do tego ruchu, opierającego się na łamaniu
geometrii poszukiwaniu nowego rytmu, przekazywaniu emocji, tak samo jak działa
muzyka. Projektując Budynek Filharmonii mieliśmy przed oczami pomnik Róży Luksemburg
Miesa van der Rohe, rysunki Ferrisa, modele Wassiliego Luckhardta. Wszystkie te
przetworzone dane przetransponowaliśmy na nasz budynek. Proste podziały wertykalne
przedstawiliśmy w wolumetryczny sposób. Połączyliśmy formę z funkcją, stworzyliśmy
nowy instrument o niespotykanej dotąd skali, tym instrumentem jest cały budynek
filharmonii. (ilustracje 7,8,9,10)
Forma budynku zaczerpnięta
jest z miasta lecz jednocześnie budynek stoi w jawnej opozycji do zastanej tu
sytuacji. Przeciwstawia się panującej szarości a w zamian podkreśla istotę swojej
lokalizacji. Jest symbolem miasta które będzie, które dzieje się w tej chwili.
Jako materiał do konstrukcji użyliśmy szkła. By pokazać kontrast w stosunku do
otoczenia stworzyliśmy obiekt lśniący, błyszczący, transparentny, skierowany ku
górze. Szkło jako jeden z ulubionych materiałów architektów ekspresjonistów
pozwolił nam na przetworzenie naszej idei i stworzenie nowej jakości. Nasz budynek
jest jak cenny minerał, kryształ, zmienia się wraz ze zmianami pory dnia i roku.
W ciągu dnia jest lśniącym jasnym obiektem na tle ciemnego nieba. W nocy staje
się spektakularną świecącą katedrą, światłem Szczecina. Jest niczym latarnia
morska w centrum miasta dla ludzi jedynie przez nie przejeżdżających, akcentuje
je i podkreśla jego wyjątkowy charakter. Widoczne na elewacji cienie drzew, wędrujące
po ścianach światło słoneczne, reflektory przejeżdżających nocą samochodów, sprawiają,
że budynek jest otwarty zarówno dla ludzi przebywających w jego wnętrzu.
Ta gra refleksów pozwala na ciągły kontakt wnętrza z zewnętrzem. (ilustracje
11,12)
PROGRAM FUNKCJONALNY ,
MATERIAŁY, KONSTRUKCJA
Rozwiązania komunikacyjne Dojścia
piesze do budynku znajdują się od strony Placu Solidarności i Placu Hołdu Pruskiego.
Nowoprojektowany budynek Filharmonii Szczecińskiej posiada dwupoziomowy parking
podziemny, o powtarzalnym rzucie, przeznaczony zarówno dla gości jak i pracowników
instytucji, wjazd znajduje się od strony ulicy Małopolskiej w miejscu obecnego
wjazdu na parking terenowy. Od strony Placu Hołdu Pruskiego znajduje się
odpowiednio przystosowany chodnik, na który możliwy jest wjazd samochodami ciężarowymi
obsługującymi dostawy instrumentów orkiestr przyjezdnych do filharmonii. Z chodnika
samochód bezpośrednio wjeżdża na północną część działki gdzie znajduje się strefa
dostaw. Dystrybucja sprzętu wewnątrz budynku możliwa jest dzięki ruchomej platformie
towarzyszącej śluzie rozładowczej. Chodnik umożliwia także obsługę dostaw
do restauracji oraz wjazd samochodami uprzywilejowanymi jak karetki pogotowia
oraz wozy transmisyjne na północny teren działki.
Rozwiązania
funkcjonalne Budynek posiada cztery kondygnacje nadziemne oraz dwie
podziemne. Przestrzeń wewnątrz budynku kształtujemy za pomocą wycinania ze
stworzonego przez nas bloku, kolejnych części funkcjonalnych. Główne wejście
do budynku znajduje się w południowo-zachodnim narożniku budynku, na skrzyżowaniu
ulic Małopolskiej i Jana Matejki. Od strony Placu Hołdu Pruskiego znajduje
się osobne wejście do restauracji (mogącej działać niezależnie od głównej funkcji)
a od strony Placu Solidarności wyjście z parkingu podziemnego. Wejście służbowe
do budynku znajduje się po północnej stronie obiektu.
Główny
hal-foyer, zajmuje największą część parteru budynku, jest wysoką reprezentacyjną
przestrzenią przechodzącą przez wysokość całego budynku. Z hollu możliwa jest
swobodna komunikacja do wszystkich przestrzeni funkcjonalnych Filharmonii. Bezpośrednio
do niego przylega zespół szatni i sanitariatów. W centrum umieszczony jest punkt
sprzedaży biletów wraz z informacją i recepcją. Hal sam w sobie tworzy wielofunkcyjną
przestrzeń, która może służyć pod wystawy, wernisaże czy inne imprezy artystyczne.
Bezpośrednio z hollu możliwe jest przejście do funkcji towarzyszących
obiektowi; sali konferencyjnej, restauracji oraz bawialni dla dzieci. Dwie
sale koncertowe zajmują przestrzeń drugiej i trzeciej kondygnacji.
Duża sala koncertowa posiada kształt
"pudełka po butach" jest to doskonała akustycznie forma dla tego typu obiektu.
Scena dużej sali koncertowej jest jej sercem. Publiczność otacza scenę na
wysokości balkonów. Możliwe jest także opcjonalne wykorzystanie przestrzeni przeznaczonej
na chór na przestrzeń dla publiczności, gdy chór podczas koncertu nie jest obecny.
Nad salą górują organy, które posiadają własną przestrzeń po tylnej stronie sceny.
Takie ukształtowanie sali pozwala na dużą dowolność w przeprowadzaniu widowisk
przy zachowaniu dobrych warunków akustycznych. Jednocześnie tak ukształtowana
przestrzeń pozwala na pozbawiony wyraźnych przestrzennych barier kontakt słuchaczy
z muzyką. Dzięki ruchomym elementom stropu możliwa jest regulacja czasu pogłosu
wewnątrz Sali.
Mała sala koncertowa posiada również
podobny prostopadłościenny kształt, jest jednak jeszcze bardziej mobilna. Umożliwia
ona zupełną dowolność w realizacji koncertów w jej wnętrzu, nawet tych najbardziej
innowacyjnych i eksperymentalnych. Sala dzięki swojemu ukształtowaniu pozwala,
w razie potrzeby, na zredukowanie bądź zupełne usunięcie konstrukcji widowni,
tworząc całkowicie wolną przestrzeń. Na pierwszym piętrze budynku sale posiadają
wspólne foyer, tworzące optyczną całość z przestrzenią głównego holu. W razie
potrzeby możliwe jest rozdzielenie foyer w taki sposób aby każda z sal mogła być
obsługiwana niezależnie. Z drugiego piętra budynku dostajemy się na poziom
balkonów dużej sali, a za kulisami na tym poziomie znajduje się salonik reprezentacyjny
z widokiem na Plac Solidarności.
Obie sale koncertowe oraz hal główny
są doświetlane światłem dziennym ze świetlików umieszczonych
w dachu. Hal główny i foyer doświetlają również transparentne ściany całego budynku.
Ostatnia kondygnacja budynku to przestrzenie dla artystów, pomieszczenia administracyjne oraz pokoje
gościnne. Te przestrzenie podzielone są za pomocą dwóch osi komunikacyjnych,
na dwa bloki, dla muzyków oraz administracji, posiadające duże walory estetyczne
kształtowane przez bogato rozrzeźbiony dach, którego kolejne części wydzielają
poszczególne partie. Tak ukształtowana przestrzeń ma sprzyjać artystycznemu skupieniu
i pracy artystów. Fonoteka otwiera się widokiem na Plac Solidarności.
Cała wschodnia część obiektu to pas techniczno służbowy. Obsługuje
on artystów oraz serwis zapewnia doskonały dostęp do sal koncertowych, na każdym
ich poziomie. Niezależne służbowe wejście do tej części znajduje się w pn-wsch
narożniku budynku.
Konstrukcja, rozwiązania
techniczne, materiały Budynek został zaprojektowany w konstrukcji
stalowej. Konstrukcja budynku opiera się na regularnej siatce 8 na 8 metrów
co daje optymalne możliwości konstrukcyjne oraz realizacyjne.
Fasada
Elewacja budynku to podwójna szklana membrana na stalowym szkielecie.
Fasada wykonana jest z dwóch szklanych ścian wykonanych z pionowych profili
z laminowanego szkła typu "flutex", grubości 19 mm, na aluminiowym szkielecie
umieszczonych od siebie Pustka powietrzna pomiędzy zewnętrzną a wewnętrzną stroną
fasady stanowi izolację termiczną budynku, cyrkulacje powietrza oraz kontrole
temperatury wewnątrz pustki umożliwia system urządzeń nawiewu ciepłym powietrzem
umieszczony w dolnej części fasady. Przestrzeń ta jest również miejscem pod instalacje
i techniczne wyposażenie budynku. Transparentne ściany budynku oraz świetliki
umieszczone w dachu umożliwiają doświetlanie budynku światłem dziennym.
Sposób wykończenia wnętrz, materiały Proponujemy proste
wykończenie wnętrz unikające widocznych podziałów. W strefach komunikacji
epoksydowe posadzki przemysłowe gwarantujące trwałość i łatwość utrzymania.
Pionowe powierzchnie w przestrzeniach komunikacyjnych wykończone w technologii
karton gips. Stropy podwieszane z płyt kartonowo gipsowych na galwanizowanej
konstrukcji, malowane farbą emulsyjną. W holu głównym restauracji, sali konferencyjnej
posadzki z betonu architektonicznego polerowanego i lakierowanego W holu
głównym ściany wykończone w betonie architektonicznym polerowanym i lakierowanym
koloru białego z aluminiowymi wykończeniami przy stropie. Duża sala
koncertowa, posadzka drewniana z paneli dębowych malowana na czarno na
metalowej konstrukcji tworzącej przestrzeń pod instalacje klimatyzacji sali. Ściany
sali wykończone są metalowymi panelami (stop aluminium i magnezu) w kolorze złotym.
Płyty te mocowane są do ścian na drewnianym podkładzie z płyt DM. Nadają one kolor
i charakter sali. Światło wpadające do sali poprzez świetliki, jak również sztuczne
oświetlenie wędrując po ścianach wibruje dając tym samym dodatkowe efekty estetyczne
podczas koncertów. Posadzka sceny jest wykończona tymi sami dębowymi płytami
jak cała powierzchnia widowni. Strop sali to panele akustyczne o regulowanej pozycji
(kąt, wysokość) w zależności od koncertu na konstrukcji drewniano - stalowej,
w kolorze czarnym. Mała sala koncertowa wykończona jest
w całości dębowymi panelami malowanym na kolor czarny. Przestrzenie
dla artystów oraz administracji na ostatniej kondygnacji wykończone w
technologii karton gips, posadzki epoksydowe bez wyraźnych podziałów. Doświetlenie
światłem dziennym poprzez duże świetliki w dachu. Przestrzenie techniczne
oraz parking wykończone są w betonie malowanym farbami epoksydowymi bez
dodatkowych wykończeń. Cały budynek wyposażony jest w system tryskaczy wspomagający
ochronę przeciwpożarową budynku.